Yemek Uygulamaları: Komisyon Matematiği

Yemek uygulaması yüklemek kolaydır: menüyü girer, telefon çalar, ciro artar. Ay sonu geldiğinde ise ödemeler düşer ve ilk şok yaşanır; komisyon, siparişin görünmez bir ortağı gibi kasadan pay alır. Uygulamalar görünürlük için güçlü kanallardır ama matematiği kurulmadan bağlanan kanal, işletmeyi meşgul ederken kârsız bırakır; mutfağa ek yük, ekstra ambalaj ve gece vardiyası da hesabın görünmeyen tarafıdır. Bu yazıda komisyon tablosunu okumayı, kanal kârını hesaplamayı ve kendi kurye eşiğini bulmayı adım adım göreceksin.

Komisyon oranları ne kadar?

Sektörde platform komisyonları sipariş tutarının %10–35'i arasında değişiyor; oran sözleşmeye bağlıdır ve platformların resmî bir komisyon yayımı yoktur. Piyasa aktarımlarından görünen tablo şöyle:

• Getir Yemek: platform kuryesiyle %20–35, işletmenin kendi kuryesiyle ~%10–12 civarı oranlar aktarılmış (eleman.net, Ekim 2025 piyasa verisi).
• Yemeksepeti: tarihsel olarak ~%12 + KDV (yaklaşık %15) bildirilmiş; güncel oran sözleşmende yazılıdır.
• Trendyol Go: oranlar sözleşmeye bağlı ve gizli; küçük sepetlerde ek teslimat ücreti uygulamaları da aktarılmış.

Bu tablo sabit bir fiyat listesi değil, bir yön göstergesidir. Tek güvenilir kaynak kendi sözleşmendir; komisyon, ödeme komisyonu, kampanya katılım payı ve teslimat ücreti kalemlerini tek tek çıkar ve toplam kesintiyi yaz. Bazı platformlarda kampanyalara katılım da ek kesinti getirebilir; “indirimli gün” uygulamasının kimin cebinden yapıldığını sözleşmeden ya da operatörden öğren. Kurye modelini değiştirmek oranı belirgin düşürür; bu yüzden aynı platformda iki farklı masraf tablosu olabilir.

Platform fiyatı ve tezgâh fiyatı

Komisyonun en yaygın örtülü hâli, platformda tezgâhla aynı fiyatı kullanmaktır: o zaman komisyonu tamamen sen ödersin ve kanal kârı sessizce incecik kalır. Çözüm fiyat yansıtmaktır; platform fiyatını tezgâh fiyatının üstüne çıkarabiliyorsan çıkar ve farkı şeffaf uygula. Önce sözleşmeni kontrol et: fiyat eşitliği (parite) maddesi var mı, hangi aralıkta yükseltme serbestisin? Yansıtma hakkın kısıtlıysa işi menü mühendisliğine kaldır: komisyon ve ambalaj maliyetini kaldırabilen, kargoya dayanıklı ve sepet büyüten ürünleri paket menüye öne çıkar. Sosla yıkanan, buharda dağılan ya da uzun yolda görselini kaybeden ürünler, paket servis için yanlış adaylardır. Ambalaj maliyeti de bir mutfak maliyetidir ve kanal hesabına ayrı satır olarak girer; kaliteli kutu, iade riskini düşürür ama ücretsiz değildir.

Üç adımlı karar çerçevesi

Kanal kârını anlamak için her uygulamada üç hesabı yap:

1. Ürün bazlı marj: satış fiyatından malzeme maliyetini, ambalajı ve toplam komisyonu düş; kalan kanal kârındır. Ürün bazında negatif çıkan kalem varsa o ürünü paket menüden çıkar ya da fiyatını yansıt. Bu hesabı bir kez değil, fiyatlar değiştikçe güncel tut.
2. Sepet tutarı: komisyon oranı aynı görünse de küçük sepet kesintiden daha çok nasibini alır; sabit kalemler küçük sepette eritir. Minimum sepet tutarı koy, ikili menüler ve içecek önerisiyle sepeti büyüt, küçük sepetlerde paketleme bedelini görünebilir kıl.
3. Kendi kurye eşiği: %20–35 bandından ~%10–12 bandına inmek, sipariş başına komisyonu yarıya yakın düşürür. Komisyon farkı çarpı aylık sipariş sayısı, kendi kurye maliyetini aşıyorsa eşik gerisindeysindir; kurye kurulumu masaya gelir.

Üçüncü adım en kritiğidir. Komisyon farkını ciro üzerinden değil sipariş üzerinden hesapla: aylık paket servis sipariş sayısı ve ortalama sepet, iki band arasındaki farkı görünür kılar. Kurye maliyeti yalnızca personel değildir; araç, yakıt, sigorta ve yönetim de tabloya girer. Eşik yakınındaysan hibrit yol da vardır: yoğun saatlerde platform kuryesi, sakin saatlerde kendi kuryen. Kendi kuryene geçiş bir gecede olmaz; araç, rota ve personel planı için aşamalı git.

Kanal karışımı: görünürlük ve marj

Uygulamaları terk etmek çözüm değil, rol ayırmak çözümdür. Platform, yeni misafirin seni bulduğu görünürlük kanalıdır; kendi telefon, site ve WhatsApp kanalın ise marj kanalıdır. Platformdan kazandığın misafiri kendi kanalına bağlamanın pratik yolları var: paketin içine sadakat kartı ve menü kartı koy, faturaya doğrudan sipariş hattının bağlantısını yaz, tekrar eden misafire kendi kanalından küçük bir ayrıcalık tan. Böylece uygulama ilk siparişin reklamı, kendi kanalın ikinci siparişin evi olur. WhatsApp üzerinden toplu sipariş alan işletmelerde sabit müşteri listesi, platform komisyonuna hiç değmeden gelir üretir; ofis çevresindeki işletmelere haftalık menü göndermek, en eski ama en etkili yöntemlerden biridir. Kendi satış kanalını kurma meselesi, pazaryeri ve kendi sitesi tartışmasıyla birebir aynıdır; konunun bütününü pazaryeri mi kendi sitesi mi yazısında bulursun.

Aylık gözden geçirme rutini

Komisyon matematiği bir kez kurulup rafa kaldırılan bir iş değildir; oranlar, sepet büyüklükleri ve sipariş sayıları mevsimle değişir. Ayda bir yarım saat ayır ve şu beş soruyu kendi raporlarından cevapla:

• Bu ay hangi kanal en çok masaya misafir getirdi ve o misafir tekrarladı mı?
• Kanal kârı negatife düşen ürün var mı; varsa menüden mi çıktın, fiyatı mı yansıttın?
• Ortalama sepet büyüdü mü, küçüldü mü; küçüldüyse sepet büyütme önerilerin çalışıyor mu?
• Kendi kurye eşiği yaklaştı mı; sipariş sayısı, kurye kurulumunu konuşulur hâle getirdi mi?
• Platformdan gelen paketlerin içine koyduğun kartlardan dönüş aldın mı; kendi kanalının siparişleri artıyor mu?

Bu rutini POS raporlarının yanına not al; altı ay sonra elinde, paket servis kanalının bütün fotoğrafını gösteren küçük bir arşiv olur. Kanal kararlarını duygularla değil bu arşivle ver; “telefon çalıyor ama para kalmıyor” cümlesi, tablosu olmayan işletmenin tek ölçümüdür.

Mini kontrol listesi

• Sözleşmende toplam kesinti tablosunu (komisyon, ödeme, kampanya, teslimat) tek sayfada çıkar.
• Her ürün için kanal kârını hesapla; zarar yazan kalemi menüden çıkar ya da fiyatla dengele.
• Platform fiyatını tezgâhın üstüne taşı; parite maddesi varsa limitini öğren.
• Paket menüsünü kargoya dayanıklı ve sepet büyüten ürünlerle kur; hassas ürünleri tezgâhta tut.
• Kendi kurye eşiğini ayda bir yeniden hesapla; sipariş sayısı değiştikçe eşik kayar.
• Platformdan gelen her pakete kendi kanalına davet eden bir kart koy.

Komisyon bir düşman değil, görünürlüğün bedelidir; bedeli bilmeden imza atan işletme şikâyet eder, bedeli fiyata ve menüye yediren işletme kâr eder. Ay sonunda şok yaşamak istemiyorsan, imzadan önce bu yazıdaki üç hesabı yap. Fiyatlandırma tarafındaki temelleri fiyatlandırma stratejisi rehberiyle güçlendir.

Kaynaklar: Komisyon aralıkları 2025 dönemi piyasa aktarımlarına dayanır (eleman.net, Ekim 2025); platformların resmî komisyon yayımı bulunmadığından oranlar aralık olarak ve sözleşmeye bağlı şekilde verilmiştir. Yemeksepeti oranı tarihsel aktarımdır. Dergi içi okumalar: fiyatlandırma stratejisi ve pazaryeri mi kendi sitesi mi.